‘त्या गाठी’ तिथे कोठे तरी ‘वर’ बांधल्या जातात म्हणे. काही वेळा ती गाठ अतिशय मुलायम असते, तर काही वेळा घट्ट बांधली जाते. त्यावर नंतरचे आयुष्य स्वर्ग ठरते की नरक, हे अवलंबून असते. अर्थात त्याचा गाठीच्या मुलायमपणाशी किंवा घट्टपणाशी संबंध असतोच, असे ठामपणे म्हणता येणार नाही... हे सर्व तत्त्वज्ञान (ओढून-ताणून) इथे आणणे विनाकारण नसून सबल कारणपरत्वे आहे. लग्नाला कितीही वर्षं झाली तरी बाईची माहेरपणाची ओढ काही संपत नाही. माहेरपेक्षा दुप्पट वर्षं सासरी राहिल्यानंतरही एखादी बाई नवऱ्याला ‘आमच्या घरी अशी पद्धत नव्हती बाई...’ असं सांगते, तेव्हा त्यातला वाच्यार्थ नव्हे तर लक्ष्यार्थ लक्षात घ्यायचा असतो. त्या वाच्यार्थातही तुम्ही लक्ष्य असता, ही गोष्ट वेगळी... काही कामानिमित्त अशाच काही महिला आपल्या मूळच्या गावी आल्या होत्या. ते काहींचे माहेर, काहींचे सासर, तर एखादीचे सासर आणि माहेरही! त्यामुळे गप्पांचा सूर ‘नदीच्या पल्याड बाई झाडी लई दाट तिथूनच जाई माझ्या माहेराची वाट...’ असा सारा गदगद झालेला. त्यांनी पाहिलेलं, अनुभवलेलं गाव आता स्वाभाविकच तसं राहिलं नव्हतं. पण त्यांच्या आठवणीत तेच जुनं चित्र असणं स्...
‘त्या गाठी’ तिथे कोठे तरी ‘वर’ बांधल्या जातात म्हणे. काही वेळा ती गाठ अतिशय मुलायम असते, तर काही वेळा घट्ट बांधली जाते. त्यावर नंतरचे आयुष्य स्वर्ग ठरते की नरक, हे अवलंबून असते. अर्थात त्याचा गाठीच्या मुलायमपणाशी किंवा घट्टपणाशी संबंध असतोच, असे ठामपणे म्हणता येणार नाही...
हे सर्व तत्त्वज्ञान (ओढून-ताणून) इथे आणणे विनाकारण नसून सबल कारणपरत्वे आहे. लग्नाला कितीही वर्षं झाली तरी बाईची माहेरपणाची ओढ काही संपत नाही.
माहेरपेक्षा दुप्पट वर्षं सासरी राहिल्यानंतरही एखादी बाई नवऱ्याला ‘आमच्या घरी अशी पद्धत नव्हती बाई...’ असं सांगते, तेव्हा त्यातला वाच्यार्थ नव्हे तर लक्ष्यार्थ लक्षात घ्यायचा असतो. त्या वाच्यार्थातही तुम्ही लक्ष्य असता, ही गोष्ट वेगळी...
काही कामानिमित्त अशाच काही महिला आपल्या मूळच्या गावी आल्या होत्या. ते काहींचे माहेर, काहींचे सासर, तर एखादीचे सासर आणि माहेरही! त्यामुळे गप्पांचा सूर
‘नदीच्या पल्याड बाई झाडी लई दाट
तिथूनच जाई माझ्या माहेराची वाट...’
असा सारा गदगद झालेला.
त्यांनी पाहिलेलं, अनुभवलेलं गाव आता स्वाभाविकच तसं राहिलं नव्हतं. पण त्यांच्या आठवणीत तेच जुनं चित्र असणं स्वाभाविक.
त्या मिळून साऱ्या जणींमधल्या एकीचं हे गाव ना सासर, ना माहेर. कामानिमित्त त्या इथे आलेल्या. त्यांनी गंमत सांगितली. त्यांचे एक कौटुंबिक स्नेही खूप खूप वर्षांपूर्वी ह्या गावात स्थायिक झाले. व्यवसाय सुरू केला, वाढविला आणि स्थिरावले. त्यांना ह्या बाई व त्यांची भावंडे ‘मामा’ म्हणत. अगदी सख्ख्या मामासारखेच...
मामांचा ताईला आग्रह असा की, ‘एक तरी मुलगी ह्या गावात दे.’ म्हणजे आपल्या (मूळ) गावचं कोणी तरी येथे आहे, ह्याचा दिलासा. मामा वेळ काढून मूळ गावी गेले की, ताईपुढे स्थळांची यादी टाकत.
एकदा मामांनी असंच एक स्थळ सुचवलं. त्यांना आवडलं, इकडे ह्यांनाही आवडलं. तिकडून पत्रसंपर्क साधण्यात थोडा उशीर झाला. (‘त्या वेळी मोबाईल नव्हते ना,’ असं आता कोणत्याही आठवणींच्या मजकुरात लिहिणं बंधनकारकच असतं म्हणे! 😕) दरम्यानच्या काळात तिकडून पत्र आलं, त्याच्या आदल्याच दिवशी बाईंचा साखरपुडा झाला होता. ह्या गावाची त्यांची गाडी हुकलीच...
मग मामांनी सून तरी इकडची करावी, असा लकडा लावला. पण तेही काही जमलं नाही. तिथे ‘वर’ गाठी बांधणाऱ्यानं ह्या आणि त्या गावाची गाठ बांधायचीच नाही, असा जणू चंग बांधला होता.
गटात आणखी एक मॅडम होत्या. हे गाव त्यांचं माहेर नव्हे, तर सासर. पण त्यांना ते माहेराएवढंच प्रेम. त्याचा किस्सा सांगितला त्यांनी.
ह्या बाई महानगरात राहणाऱ्या. त्यांच्या आई-वडिलांना ह्या गावचं स्थळ समजलं. बाबांना वेळ नव्हता म्हणून कांदे पोह्याच्या कार्यक्रमासाठी त्या आणि आई अशा दोघीच आल्या. साधारण तीन दशकांपूर्वीच्या ह्या गावातील मुलाकडच्या मंडळींना तो सांस्कृतिक धक्काच होता - ‘एवढ्या महत्त्वाच्या कामासाठी’ एवढ्या लांबन फक्त आई आणि मुलगी दोघीच येतात? फारच ‘धाडशी’ बुवा, ह्या मोठ्ठ्या शहरातल्या स्त्रिया!
कांदे पोह्यात तिथे पोहे फारसे नरम झालेले नसावेत. परत निघण्यापूर्वी ह्या आई-मुलीला अजून एक स्थळ जवळच असल्याचं समजलं. आलोच आहोत एवढ्या लांब आठ-दहा तासांचा प्रवास करून, तर तिथेही जाऊन येऊ, असं त्यांनी ठरवलं. ‘एका दगडात एकच पक्षी’ मारायचा असला, तरी दुसरा पाहायला काही हरकत नव्हती.
त्या घरातल्या मंडळींना ह्या ‘धाडशी’ आई-मुलीचं भलतंच कौतुक वाटलं.
त्यांनी लगेच पसंतीचं शिक्कामोर्तब केलं.
‘ये मोह मोह के धागे तेरी उँगलियों से जा उलझे...’
असंच काही तरी झालं!
बाईंच्या नशिबी ह्याच गावचं सासर तिथं ठरवून दिलेलं होतं...
थोडक्यात काय, तर गाठी त्या तिथे अशा बांधल्या जातात... आणि त्या गाठींचे अनमोल धागे असे ऋणानुबंध जोडतात!
त्या घरातल्या मंडळींना ह्या ‘धाडशी’ आई-मुलीचं भलतंच कौतुक वाटलं.
त्यांनी लगेच पसंतीचं शिक्कामोर्तब केलं.
‘ये मोह मोह के धागे तेरी उँगलियों से जा उलझे...’
असंच काही तरी झालं!
बाईंच्या नशिबी ह्याच गावचं सासर तिथं ठरवून दिलेलं होतं...
थोडक्यात काय, तर गाठी त्या तिथे अशा बांधल्या जातात... आणि त्या गाठींचे अनमोल धागे असे ऋणानुबंध जोडतात!
..............
#खोट्या_वाटणाऱ्या_खऱ्या_गोष्टी
-----------
(लेखातील सर्व प्रातिनिधिक चित्रे Copilot ह्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) माध्यमातून.)
#खोट्या_वाटणाऱ्या_खऱ्या_गोष्टी
-----------
- सतीश स. कुलकर्णी | Copyright © खिडकी
(लेखातील सर्व प्रातिनिधिक चित्रे Copilot ह्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) माध्यमातून.)



टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा