मुख्य सामग्रीवर वगळा

पोस्ट्स

दोन रजत कमळांचा ‘अभिजात’ मानकरी ‘अभिजित’

अभिजित दळवी. नगरचा लेखक आणि दिग्दर्शक. राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारातील रजत कमळ दुसऱ्या वेळी त्याला मिळालं. त्याचे अनुभव, नाटक ते चित्रपट दिग्दर्शन हा प्रवास, पुरस्कार ह्याबद्दल त्याच्याशी झालेल्या मनमोकळ्या गप्पा... ----------------------------------- ‘ ॲ वॉर्ड ’ विजेत ी कलाकृती पाहायला मिळणं, आनंद देणारं असतं ना ? की ‘ ॲ वॉर्ड ’ विजेत ी कलाकृती घडविणाऱ्याला पाहायला, त्याच्याशी सहजपणे बोलायला मिळणं आनंददायक ? ह्या दोन्हींमध्ये अधिक सुखद काय ? तसा अधिक-उणे हिशेब नाही मांडता येत. ... ह्यापैकी दुसरा अनुभव गेल्या आठवड्यात घेतला. त्या निर्मात्याची कलाकृती लवकरच पाहायची ठरवलं आहे. म्हणजे मग दुधात साखरच ! कूल... नगरच्या कलाक्षेत्रात अभिजित अरविंद दळवी ह्यानं इतिहास घडवला आहे. खरं म्हणजे त्याने इतिहासाची पुनरावृत्ती केलेली. राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांच्या यादीत त्याचं नाव दुसऱ्या वेळी झळकलं आहे. राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार एकदा मिळाला तरी कारकीर्द सुफळ झाली, असं मानणारे छोट्या, मोठ्या पडद्यावरचे आणि पडद्यामागचेही बरेच असतात. अभिजित त्यातला नव्हे ! त्यानं चार वर्षांमध्ये दुसऱ्यांदा हे यश मिळ...

...हा माझाच देश आहे!

  चिडतो, कुढतो, रडतो नशिबाला बोल लावतो कधी कधी शिव्या देतो ...तरी हा माझा देश आहे! दोषांची परवचा म्हणतो उणे-दुणेच काढत बसतो तेच ते उगाळत राहतो ...तरी हा माझा देश आहे! नळ कोरडाठक्क दिसतो रस्त्यांवरचे खड्डे मोजतो कुरकुर करीत कर भरतो ...तरी हा माझा देश आहे! नियम सारे ठोकरतो कायदे बहुदा मोडतो मुर्दाडपणे पुढे जातो ...तरी हा माझा देश आहे! व्यवस्थेच्या नावे बोटे मोडतो नाहीच सुधारणार, शाप देतो गरजतो अन् मनातच बरसतो ...तरी हा माझा देश आहे! कामासाठी लाच देतो हळूच वशिला लावतो कधी फक्त तमाशा बघतो ...तरी हा माझा देश आहे! परदेशाचे कौतुक गातो संधी मिळता तिकडे जातो तिथून इथे बोट दाखवतो ...तरी हा माझा देश आहे! कधी शेतकऱ्यांसाठी हळहळतो कधी कष्टकऱ्यांसाठी खंतावतो कधी उपऱ्यांवर पार वैतागतो ...तरी हा माझा देश आहे! लॉकडाऊन पुरता पाळतो मनाविरुद्ध घरातच बसतो लढून हरवू म्हणत राहतो ...तरी हा माझा देश आहे! सांगितल्यावर टाळ्या पिटतो अनामिकासाठी दिवा लावतो मदतीसाठी पुढेही सरसावतो ...तरी हा माझा देश आहे! हॉकीचे सामने मजेत बघतो सिंधूला सारखं चिअरिंग करतो  मग एक भाला काळजात घुसतो ...हा माझा, माझाच देश आहे! ऑ...

पदकांसाठी झुंज

लोव्हलिना बोर्गोहेन  ऑलिंपिकचा महोत्सव समारोपाच्या दिशेने वाटचाल करीत असताना बुधवारी (दि. ४) आपल्या खात्यात तिसऱ्या पदकाची भर पडली. तेही महिला खेळाडूनंच मिळवून दिलं. मुष्टियुद्धाच्या वेल्टरवेट गटातील उपान्त्य फेरीत लोव्हलिना बोर्गोहेन हिला तुर्कस्तानच्या बुसेनाझ सुरमेनेली हिनं ५-० असं हरवलं; पण इथपर्यंत पोहोचतानाच तिनं पदक निश्चित केलं होतं. आसामच्या गोलघाट जिल्ह्यातली ही अवघ्या तेवीस वर्षांची खेळाडू पहिल्यांदाच ऑलिंपिकसाठी निवडली गेली. पदार्पणातच तिनं कांस्यपदक जिंकलं. हॉकीमध्ये पुरुषांप्रमाणंच महिलांची उपान्त्य झुंज अपयशी ठरली आणि त्यांनाही आता कांस्यपदकासाठी खेळावं लागेल. रविकुमार दहिया...अंतिम फेरीत, पदक  निश्चित महिला देशासाठी पदक मिळवत असताना कुस्तीगीर रविकुमार दहिया ह्यानं अंतिम फेरी गाठून पदक निश्चित केलं. फ्रीस्टाईलच्या ५७ किलो गटात रविकुमार ह्याने आज सलग तीन विजय मिळविले. आधी त्याने कोलंबियाच्या अर्बानो ऑस्कर एदुआर्दो  ह्याचा ४-१ असा तांत्रिक गुणांवर पराभव केला. पुढच्या फेरीत त्यानं बल्गेरियाच्या जॉर्जी व्हॅलेंतिनो वँगेलॉव्ह ह्याला १४-४ अशी मात दिली. उपान्त्य फ...

बीजिंगपासून टोकियोपर्यंत

  ऑलिंपिक, भारत आणि हॉकी -  ९ तळाला आणि उसळी मारून शिखराला. भारतीय हॉकीचं - पुरुष आणि महिला ह्या दोन्ही संघांचं वर्णन आज घडीला तरी असंच करावं लागेल. टोकियो ऑलिंपिकमध्ये आपल्या दोन्ही संघांनी उपान्त्य फेरी गाठली आहे. बीजिंगपासून टोकियोपर्यंतचा हा प्रवास थरारक आहे. त्यात अडथळे आहेत आणि समोर खुणावणारं, कामगिरीसाठी उद्युक्त करणारं यशोशिखरही आहे. बीजिंग ऑलिंपिकसाठी पात्रही न ठरण्याची नामुष्की भारतीय पुरुष संघावर ओढवली. त्यानंतरच्या लंडन ऑलिंपिकमध्ये पुन्हा समावेश झाला आणि ऑलिंपिकच्या इतिहासातली सर्वांत खराब कामगिरीची नोंद झाली. सर्व स्पर्धकांमध्ये आपण शेवटच्या क्रमांकावर राहिलो. रिओमध्ये उपान्त्यपूर्व फेरीत पराभूत झालेल्या भारतीय पुरुष संघाचा आठवा क्रमांक राहिला. ऑलिंपिकबाहेर ते बाराव्यावरून आठवा क्रमांक ही प्रगतीच होती! टोकियो ऑलिंपिकमध्ये आपण पहिल्या चारमध्ये राहणार हे  निश्चित. महिला हॉकी संघाची कहाणी तर ह्याहून चित्तचमत्कारिक आहे. मॉस्को ऑलिंपिकमध्ये पहिल्यांदा महिला हॉकीचा समावेश झाला. त्यात आपलं कांस्यपदक थोडक्यात हुकलं. त्यानंतर तब्बल तीन तपांनंतर, म्हणजे रिओ ऑलिंपिकमध...

देणाऱ्याने नि खाणाऱ्याने...

तसं पाहिलं तर खाण्याशी आपल्या सगळ्यांचा नित्य संबंध असतो. असं असतानाही 'खाण्या'बाबत पोलिस खात्याकडंच सगळे बोट दाखवतात. ह्या आठवड्यात तसंच झालं. पुण्यातली बिर्याणी गाजली. मसालेदार नसलेलं, फार तेलकट नसलेलं असं सात्त्विक नि साजूक तुपातलं खाणं अचानक चर्चेत आलं. त्यावरून आठवली एक जुनी रचना. आठ वर्षांपूर्वी, तेव्हाच्या मंत्र्याने पोलिसांच्या 'खाण्या'बद्दलच जाहीर विधान केलं होतं. त्या वेळी लिहिलेली ही विरुपिका.... (अर्कचित्र सौजन्य - https://www.pngitem.com) विंदा ते आबा - एक विरुपिका! देणाऱ्याने देत जावे लिहून गेलेत विंदा खाणाऱ्याने खात ऱ्हावे सांगून राह्यलेत आबा पगार म्हणे नाही पुरत 'हप्ता'ही त्यात नाही सरत खिशात काहीच नाही उरत म्हणूनच खाती परत परत जेवण करायला पोटभर लागतात रुपड्या बारा तेवढाही पगार मिळेना गरिबीचे वाजले तीन-तेरा   ज्याच्या हाती आहे पद त्याने थोडी खावी साय टिकवणार नाही हातावर त्याची उद्धरावी आय-माय   मिळेल जेव्हा संधी तेव्हा मटकावून टाकावे लोणी कशाला उगा डोळेझाकणी पाह्यला ते वेडंय का कुणी? तलाठी अडवितोय सात-बारा पाटकरी जिरवून राहिलाय झरा रावसाहेबांना आ...

पदकांच्या दिशेने काही पावले

टोकियो ऑलिंपिकचे यजमान असलेल्या जपानचा शुक्रवारी भारतीय हॉकी संघानं दणदणीत पराभव केला. गोल केल्यानंतर गुजरंतसिंग ह्याने (उजवीकडे) सहकाऱ्यांसोबत जल्लोष केला. (छायाचित्र सौजन्य - 'द हिंदू'/ए.पी.) टोकियो ऑलिंपिकमध्ये पहिल्या दिवसाच्या रुपेरी यशानंतर आपल्या पदरी काहीच पडलेलं नाही. असं असलं तरी शुक्रवारची (दि. ३० जुलै) वाटचाल मात्र काही पदकांच्या दिशेने झाली, एवढं नक्की. त्याचं श्रेय प्रामुख्यानं सिंधू, मुष्टियोद्धा लवलिन आणि पुरुषांचा हॉकी संघ ह्यांना जातं. बाकी ॲथलेटिक्समध्ये आपली कामगिरी सुमार झाली. मराठमोठ्या अविनाश साबळेनं टोकियोत नव्या राष्ट्रीय विक्रमाची नोंद केली, हेही लक्षणीय. मनप्रीतसिंगच्या संघानं गटातील शेवटच्या सामन्यात यजमान जपानला ५-३ अशी मात दिली आणि दुसरं स्थान, उपान्त्यपूर्व फेरी पक्की केली. ह्या सामन्यात पूर्वार्धातील पहिल्या भागात सहाव्या मिनिटाला विवेकसागर प्रसादचा फटका गोलरक्षक योशी का वा तकाशी ह्यानं अडवला. बाराव्या मिनिटाला सामन्यातला पहिला पेनल्टी कॉर्नर भारताला मिळाला आणि ती संधी साधली हरमनप्रीत सिंगने. त्यानंतर लगेचच सिमरनजित सिंगने दोन वेळा आक्रमण केलं. ...

दुर्लभ दर्शन पदकाचे

  ऑलिंपिक, भारत आणि हॉकी - ८ शिखर गाठणं सोपं; तिथं टिकून राहणं, फार कठीण असंत म्हणतात. ऑलिंपिकमध्ये हॉकीचा सुवर्णकाळ अनुभवल्यानंतर शिखरावर जाणं सोडाच; त्याचं दर्शनही आपल्याला दुर्लभ झालं. लॉस एंजेलिसपासून भारतीय हॉकी संघ कधीच उपान्त्य फेरीत गेला नाही. त्याचा प्रवास पाचवा ते आठवा क्रमांक असा घसरणीचा राहिला. त्याला अनेक कारणे सांगता येतील. सहस्रकातील शेवटच्या - सिडनी ऑलिंपिकमध्येच आपण उपान्त्य फेरीपर्यंत आलो होतो. पण शेवटच्या सामन्यातील शेवटच्या मिनिटाची ढिलाई आपल्याला तेथे नेण्यात असमर्थ ठरली. अटलांटा ( १९९६ ) आधुनिक ऑलिंपिकची शताब्दी साजरी करणाऱ्या ह्या स्पर्धेत मान्यताप्राप्त सर्व १९७ राष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीचे संघ सहभागी झाले. दिग्गज मुष्टियोद्धा महंमद अली ह्याच्या हस्ते ऑलिंपिकची ज्योत पेटविण्यात आली. भारतीय चाहत्यांना हॉकी संघाकडून अपेक्षा होत्या. त्या फलद्रूप झाल्या नाहीतच; उलट संघ अजून एक पायरी खाली उतरला! पण काहीसा दिलासा दिला तो लिएंडर पेस ह्याने. टेनिसच्या एकेरी स्पर्धेत त्याने कांस्यपदक पटकाविले. कुस्तीगीर खाशाबा जाधव ह्यांच्यानंतर भारताचे हे पहिलेच व्यक्तिगत पदक होय. पुर...

पदक राहिले दूर दूर

  ऑलिंपिक, भारत आणि हॉकी -  ७ लॉस एंजेलिस ऑलिंपिकमध्ये चमकलेला तारा - विनितकुमार. (छायाचित्र सौजन्य sportskeeda.com) 'खेळात राजकारण नको,' हे उद्गार व्यासपीठावरून काढून टाळ्या मिळतात. पण व्यवहार तसा नसतो. राजकारणातून ऑलिंपिंकवर बहिष्कार टाकण्याच्या खेळामुळे असेल, पण मॉस्को ऑलिंपिकमध्ये भारताला हॉकीचे सुवर्णपदक पुन्हा मिळविता आले. त्यामुळे काही काळ खंडित झालेलं सुवर्णयुग पुन्हा चालू झालं, असं चाहत्यांना वाटलं. ते समाधान अल्प काळचंच होतं, हे पुढं दिसून आलं. त्यानंतरच्या तिन्ही स्पर्धांमध्ये आपली कामगिरी खालावतच गेली. क्रमाक्रमाने आपण एक एक पायरी उतरत गेलो.  लॉस एंजेलिस ( १९८४ )   अर्धशतकानंतर अमेरिकेने पुन्हा एकदा ऑलिंपिकचे यजमानपद स्वीकारले. मॉस्को ऑलिंपिकवरील बहिष्काराचा बदला म्हणून सोव्हिएत रशियानेही तेच अस्त्र उगारल्याने काही खेळांवर परिणाम झाला. असे असूनही सहभागी देशांच्या संख्येचा नवा विक्रम झाला - एकूण १४० देश. भारतीय हॉकी संघ पदकाच्या शर्यतीत असेल, असे मानले जात होते. पण ते होणार नव्हते. आपली उपान्त्य फेरीची संधी थोडक्यात हुकली. संघाचे प्रशिक्षक बालकिशन सिंग ह्...