‘त्या गाठी’ तिथे कोठे तरी ‘वर’ बांधल्या जातात म्हणे. काही वेळा ती गाठ अतिशय मुलायम असते, तर काही वेळा घट्ट बांधली जाते. त्यावर नंतरचे आयुष्य स्वर्ग ठरते की नरक, हे अवलंबून असते. अर्थात त्याचा गाठीच्या मुलायमपणाशी किंवा घट्टपणाशी संबंध असतोच, असे ठामपणे म्हणता येणार नाही... हे सर्व तत्त्वज्ञान (ओढून-ताणून) इथे आणणे विनाकारण नसून सबल कारणपरत्वे आहे. लग्नाला कितीही वर्षं झाली तरी बाईची माहेरपणाची ओढ काही संपत नाही. माहेरपेक्षा दुप्पट वर्षं सासरी राहिल्यानंतरही एखादी बाई नवऱ्याला ‘आमच्या घरी अशी पद्धत नव्हती बाई...’ असं सांगते, तेव्हा त्यातला वाच्यार्थ नव्हे तर लक्ष्यार्थ लक्षात घ्यायचा असतो. त्या वाच्यार्थातही तुम्ही लक्ष्य असता, ही गोष्ट वेगळी... काही कामानिमित्त अशाच काही महिला आपल्या मूळच्या गावी आल्या होत्या. ते काहींचे माहेर, काहींचे सासर, तर एखादीचे सासर आणि माहेरही! त्यामुळे गप्पांचा सूर ‘नदीच्या पल्याड बाई झाडी लई दाट तिथूनच जाई माझ्या माहेराची वाट...’ असा सारा गदगद झालेला. त्यांनी पाहिलेलं, अनुभवलेलं गाव आता स्वाभाविकच तसं राहिलं नव्हतं. पण त्यांच्या आठवणीत तेच जुनं चित्र असणं स्...
पुण्यातील घरगुती कार्यक्रमात २०१५मध्ये रावी भेटली.
तेव्हा तिच्याशी 'मैत्री' केली. काही फोटो काढले तिचे.
आता ती कुठे असेल, कशी असेल माहीत नाही. एक नक्की,
तिची निरागसता आजही 'खिडकी'तून तितकीच ताजी दिसतेय...
तेव्हा तिच्याशी 'मैत्री' केली. काही फोटो काढले तिचे.
आता ती कुठे असेल, कशी असेल माहीत नाही. एक नक्की,
तिची निरागसता आजही 'खिडकी'तून तितकीच ताजी दिसतेय...
------------------------
पुण्यात गेल्या महिन्याच्या शेवटी (एप्रिल २०१५) एक नवी मैत्रीण मिळाली. रात्रीच्या एका कौटुंबिक कार्यक्रमात तिची 'ओळख' झाली. ती बसली होती, तिच्या आई-बाबांबरोबर गप्पा मारत.
थोडंसं बाजूलाच खुर्चीवर मी होतो. पण ती काही माझ्याकडं ढुंकूनही बघत नव्हती. बाबा, तिची एक मैत्रीण, अधूनमधून येणारी-जाणारी आई यातच ती मग्न होती. तिचे हावभाव, गप्पांना देत असलेला ती प्रतिसाद सारंच फार आकर्षक होतं.
थोडंसं बाजूलाच खुर्चीवर मी होतो. पण ती काही माझ्याकडं ढुंकूनही बघत नव्हती. बाबा, तिची एक मैत्रीण, अधूनमधून येणारी-जाणारी आई यातच ती मग्न होती. तिचे हावभाव, गप्पांना देत असलेला ती प्रतिसाद सारंच फार आकर्षक होतं.
ती जे काही बोलत होती, त्यापेक्षा तिचा चेहराच जास्त बोलत होता. म्हणूनच आखडूपणा सोडून तिची ओळख करून घेतली. ओळख म्हणजे काय, तर तिच्याशी थेट बोलायला सुरुवातच केली.
तिचं नाव रावी. वय असेल तीन-चार वर्षांच्या दरम्यान. त्यामुळंच कार्यक्रमात तिला रस नव्हता. ती आपली बाबांकडून गोष्ट ऐकत होती. ती ऐकता ऐकता प्रश्न विचारत होती, काही प्रतिक्रिया देत होती. हे सगळं मोठ्यानं, `अरे बाबाSS` अशी साद घालत.
तिची व्यक्त होण्याची पद्धत वयाच्या मानाने फार विलक्षण होती. ते चित्रच लोभसवाणं होतं. असं असलं, तरी एक नक्की! आपण हिंदी सिनेमात बघतो तसं ते लाडावलेलं किंवा `ओव्हरस्मार्ट` लेकरू नव्हतं. एकदम निरागस!!
मग जेवायची पंगत बसली. एव्हाना रावी कंटाळली होती. पण तेव्हाच माझ्या हातात कॅमेरा आला. या नव्या मैत्रिणीची आठवण म्हणून काही `क्लिक` केल्या.
ह्या सगळ्या क्लिकक्लिकाटात आधी दिसलेली रावी कुठंच आली नाही. ती झोपाळली होती तेव्हा, आणि भूकही लागली होती तिला. तरीही तिसऱ्या छायाचित्रात तिची थोडी झलक दिसतेच आहे.
रावीला मैत्रीण म्हटलंय खरं, पण आमची पुन्हा भेट कधी होणार ते नक्की नाही. होईल तेव्हा मी तिला आठवणारही नाही. बाकी सगळं जाऊ देत... निरागसपणे अभिव्यक्त होण्याची वृत्ती कायम राहो, एवढ्याच रावीला तिच्या थोड्या काळच्या मित्राकडून शुभेच्छा.
... आता एवढ्या वर्षांनी रावी कोठे असेल, काय शिकत असेल ह्याची काही माहिती नाही. पण तशी ती मिळवायची म्हटलं तर तेही फार काही अवघड नाही! तिच्या बाबांच्या मित्रांना सांगितलं की, काम होऊन जाईल!
----------



अत्यंत बोलके डोळे असलेली ही तुमची मैत्रीण रावी आवडली. शेवटचा एकच फोटो दिला असता तरी चालले असते. पुन्हा भेटल्यावर कळवा.
उत्तर द्याहटवामंगेश नाबर