मुख्य सामग्रीवर वगळा

पहिला फोटो, 'केसरी' आणि ५१ रुपयांचे बक्षीस

स्वतःचा पहिला फोटो छापून येणं आणि शिवाय त्यासोबत बक्षीसही. किती मोठी गोष्ट होती ती त्या काळातली आणि आजचीही! दैनिक केसरीमध्ये लिहिलेलं वाचकाचं पत्र आणि त्याची त्या महिन्यातली सर्वोत्तम पत्र म्हणून झालेली निवड. बरोब्बर ४० वर्षांपूर्वी - ९ सप्टेंबर १९८६! ----------- ‘ लवकर उठायचंच आज ’ असा निश्चय करून ( नेहमीप्रमाणेच) उशिरा उठलो. सगळं आवरून दुपारच्या सुमारास कार्यालयात गेलो. ‘ शतायुषी ’ दिवाळी अंकात संपादकीय सहायक म्हणून काम करायला सुरुवात झाली होती. ‘ पत्रकार ’ ह्या नात्यानं पहिली नोकरी. हल्लीच्या भाषेत सांगायचं तर ‘ कॅम्पस इंटरव्ह्यू ’ मधून निवड झालेली होती माझी. परीक्षेचा निकाल लागण्याच्या आधीच. संज्ञापन व वृत्तविद्या विभागाचे प्रमुख प्रा. डॉ. प्र. ना. परांजपे ह्यांचे घरच्या पत्त्यावर कार्ड आले होते - ‘ एका दिवाळी अंकाच्या संपादकांना सहायकाची गरज आहे. तुम्हाला रस असेल तर कार्यालयीन वेळेत भेटायला यावे. ’ (ते पोस्टकार्ड अजून संग्रहात आहे.😅) कसा कोणास ठाऊक, पण प्र. ना. ह्यांचा मी बऱ्यापैकी लाडका विद्यार्थी होतो. त्यामुळेच त्यांना ह्या जागेसाठी माझी आठवण झाली. त्या दिवशी त्यांनी...

हा तो नव्हेच?

लल्लू. त्याच्या पायावर भोवरा होता बहुतेक. भटकत असायचा नेहमी. ट्रेकिंग, हायकिंग, असं सारं करीत राहायचा. कधी गाडीनं, कधी रेल्वेनं, तर कधी कधी पायी पायीच बराच लांबचा पल्ला मारायचा. एकटाच होता तो. आठ महिने नोकरी करायचा नि चार महिने भटकंती. कॅमेऱ्याचा क्लिकक्लिकाट करायचा नि परतला की फेबुची भिंत त्या फोटोंनी भरून टाकायचा.

असाच भटकत होता एकदा लल्लू. कोल्हापुरातनं गोव्याकडं चाल्ला होता. मध्येच बस सोडली नि निघाला की पायी पायी. दोडामार्गमधनं जाता जाता अचानक थबकला. झुडपामागं दडला. त्याला दिसला होता हत्ती. पेपरातनं वाचलं होतं त्यानं, कर्नाटकातनं इकडे कसे हत्ती येतात नि कोकणवासीय कसे या कर्नाटकी गजराजांना घाबरलेले असतात. लल्लू बघत राहिला. हत्तीनं एक पाय वर उचलून धरलेला. बराच वेळ तसाच होता तो. शंका येऊन लल्लू दबकत दबकत हत्तीच्या दिशेनं निघाला. थोडं जवळ गेल्यावर निरखून पाहिलं, तर गजराजाच्या चेहऱ्यावर त्याला वेदना दिसल्या. त्या पायालाच दुखापत झाली असावी.

धीर चेपून लल्लू रांगत रांगत हत्तीजवळ गेला, नेमका त्या उचलून धरलेल्या पायाच्या खाली. बघतो तर काय, त्या पायात एक भलामोठा काटा घुसलेला. लल्लूमधला प्राणिप्रेमी जागा झाला. खुडबूड करीत बॅगेतनं त्यानं दोन-चार हत्यारं काढली आणि अल्लादपणे हत्तीच्या पायातला काटा काढला. दाभणाएवढा होता तो! हत्तीनं हळूच पाय खाली ठेवला आणि मान वळवून तो लल्लूकडं पाहू लागला. तंतरलीच लल्लूची. श्वास कोंडलेलाच राहिला. वाटलं, आता कुठल्याही क्षणी हा आपल्याला तुडवणार, पायानं चेंदामेंदा करणार, संपलं. घ्या देवाचं नाव!

आणि चमत्कार झाला. हत्तीनं सोंडेतनं दीर्घ आणि कर्णकर्कश्श तुतारी फुंकली. मान वळवली आणि चालू पडला. लल्लू बचावला! बालंबाल!! त्याला वाटलं, आपण केलेले उपकार स्मरूनच या जंगली हत्तीनं आपल्याला सोडून दिलं.

नंतर बरीच वर्षं गेली. रीतीप्रमाणं लल्लूचे दोनाचे चार झाले. मंडई, किराणामालाची दुकानं असं त्याचं ट्रेकिंग सुरू झालं. बायकोच्या शॉपिंगच्या पिशव्या उचलत जिने चढत तो हायकिंग करू लागला.

एके दिवशी लल्लूला थोडा फावला वेळ मिळाला. प्रिय बायकोची किटी पार्टी असल्यामुळं त्याला काही तासांचं स्वातंत्र्य होतं. चार वर्षांच्या बिल्लूला घेऊन तो प्राणिसंग्रहालयात गेला. जुन्या आठवणी जागवत. बिल्लूला सगळे प्राणी दाखवत लल्लू हत्ती होते तिथं आला. जाळीच्या भिंतीला अगदी टेकून उभा राहिला. तेवढ्यात लांबवर उभा असलेला एक हत्ती त्यांच्या जवळ आला. त्यानं लल्लूकडं अगदी निरखून पाहिलं. आणि मग लल्लूला जंगलातला तो काटा काढण्याचा प्रसंग आठवला. त्याला वाटलं, येस, तोच हत्ती आहे हा! तेवढ्यात त्या हत्तीनं चित्कार केला.

लल्लूची खात्रीच पटली, हत्तीनं आपल्याला ओळखलंय. अनावर उत्साहानं तो जाळीची भिंत चढून आत उतरला नि अगदी त्या हत्तीजवळ गेला. आश्चर्यानं त्याच्याकडं पाहत राहिला. त्या हत्तीनं पुन्हा एकदा सोंड उंचावली आणि तुतारी फुंकली.

क्षणार्धात हत्ती वळला. त्यानं सोंडेनं लल्लूचा एक पाय पकडला नि त्याला हवेत उचलला, भिरभिर फिरविला, कुंपणाच्या जाळीवर त्याला आदळत राहिला. दोन-चार मिनिटांमध्ये खेळ खल्लास!

असं कसं झालं?
.
.
.
दुसरं काय? `हा` हत्ती बहुदा `तो` नसावा!!!

(पूर्वप्रसिद्धी - `फेसबुक`च्या भिंतीवर 15 जानेवारी 2014)

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

‘ळ’च्या अढळपदासाठी

  रचना - शब्दकुल ‘ ध ’ चा ‘ मा ’ केल्यानं काय होतं, हे मराठी माणसाला चांगलं माहीत आहे. ते ऐतिहासिक सत्य आहे. म्हणजे अक्षरांतर इतिहास घडवतं ! इतिहासाचा हा धडा आपण शिकलो, पण गिरवला नाही, असंच दिसत होतं. वर्तमानात ‘ ळ ’ चा ‘ ल ’ केला जात होता आणि ‘ च ल ता है... ’ अशी आपली त्याबाबतची वृत्ती होती. लोकमान्यांचं टिळक आडनाव हिंदीत बनायचं ‘ ति ल क ’ . बाळासाहेब ठाकरे ह्यांचं नाव हिंदी माध्यमांतून व्हायचं ‘ बाला साहब ’ . नाशिक जिल्ह्यात आहे मालेगाव आणि पुणे जिल्ह्यातलं ते माळेगाव. पण हिंदीत गेली की, दोन्ही गावं एक होतात. बातमी नेमकी कुठली ते कळायला मार्ग नाही. लोणावळे, जळगाव, भुसावळ, करमाळा आदी स्थाननामांतील आणि काळे, साळी, माळी, जगदाळे, बाळू आदी व्यक्तिनामांतील ‘ ळ ’ जाऊन तिथं ‘ ल ’ कसा येतो ? हिंदीमध्ये ‘ ळ ’ च्या जागी ‘ ल ’ का, हा प्रश्न पुण्यातील आयुर्विमा अधिकारी प्रकाश निर्मळ ह्यांना छळत होता. हा अक्षरबदल खटकत होता. त्यांनी दाद मागायचं ठरवलं. अक्षरांतर होऊ नये, ह्यासाठी २०१८ पासून प्रयत्न सुरू केले. ' ळ ' ऐवजी ' ल ' चा वापर चुकीचा आहे. हिंदीमध्ये ' ळ ' च वा...

द. मा. - पाहिलेले, ऐकलेले

'परमेश्वर प्रसन्न झाला, तर पुढचा जन्म मी लेखकाचाच मागीन! उत्तम लेखक होणे, हीच माझी महत्त्वाकांक्षा होती. माझ्या भाषेतील हजारो, लाखो लोकांच्या जीवनात माझ्या लेखनामुळे आनंद निर्माण करावा, हीच माझी इच्छा आहे...' ...आपल्या हजारो, लाखो चाहत्यांना हळहळ करायला लावीत, ह्या जगाचा काल निरोप घेतलेल्या प्रसिद्ध लेखक प्रा. द. मा. मिरासदार ह्यांचे हे म्हणणे आहे. नगरमध्ये २४ वर्षांपूर्वी झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात त्यांची मुलाखत झाली. तिचा समारोप करताना त्यांनी ही इच्छा बोलून दाखविली. द. मा. मिरासदार आपल्या अनेकांचे आवडते लेखक. लहानपणी कधी तरी त्यांच्या कथांची ओळख झाली. बहुतेक जुन्या मॅट्रिकच्या (अकरावी) मराठी पाठ्यपुस्तकात त्यांची नागू गवळीची कथा होती. मी ऐकलेली-वाचलेली त्यांची ती पहिली कथा. आपल्या म्हशींवर लेकरांप्रमाणे प्रेम करणारा, कुंभकर्णी झोपेतच दोन-तीन चोरांना लोळवणारा नागू फार आवडला. मग संधी मिळेल, तेव्हा करमाळ्याच्या ज्ञानेश्वर वाचनमंदिरातून त्यांची पुस्तके आणून वाचू लागलो. भोकरवाडी आणि नाना चेंगट, गणा मास्तर, रामा खरात, बाबू पैलवान, आनशी, महादा, ज्ञानू वाघमोडे ह्य...

शहाणपणाची कवाडे उघडा

  अजून किती दिवस पाहायला मिळणार नाही हे दृश्य ? ( छायाचित्र सौजन्य : स्क्रोल / एचटी) ....................... ' T he only thing you absolutely have to know is the location of the library. ' अल्बर्ट आईनस्टाईन ह्यांचं हे प्रसिद्ध वाक्य आहे. ' सर्च एंजिन ' वर ' बुक कोट्स ' टाकलं की, पाच-पन्नास संकेतस्थळं सेकंदामध्ये त्यांचं हे उद्धृत ठळकपणे दाखवून देतात. माझ्या घरापासून वाचनालय जवळ आहे. तिथपर्यंत चालत जायला १०-१२ मिनिटं पुरेशी होतात. पण कित्येक दिवसांत ; नेमकं सांगायचं, तर २२ मार्चपासून तिथं जाताच आलं नाही. सहा महिने होऊन गेले त्याला. त्याच्या आधी १५ दिवस आणलेली अनुवादित कादंबरी पडून आहे. तिची पारायणंही शक्य होती. ' नगर वाचनालय ' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अहमदनगर जिल्हा वाचनालयाचं स्थळ माझ्यासह सगळ्याच सभासदांना अगदी चांगलं माहीत आहे. पण आमच्यासारख्या सामान्यांच्या जगण्यात त्याचं नेमकं ' स्थान ' काय आहे (किंवा काय असावं!), हे प्रशासनाला किंवा राज्यकर्त्यांना उमगलेलं नाही. त्यामुळंच लाखभर पुस्तकं असलेल्या ह्या सार्वजनिक वाचनालयाचं दार अजून बंदच आ...