मुख्य सामग्रीवर वगळा

पहिला फोटो, 'केसरी' आणि ५१ रुपयांचे बक्षीस

स्वतःचा पहिला फोटो छापून येणं आणि शिवाय त्यासोबत बक्षीसही. किती मोठी गोष्ट होती ती त्या काळातली आणि आजचीही! दैनिक केसरीमध्ये लिहिलेलं वाचकाचं पत्र आणि त्याची त्या महिन्यातली सर्वोत्तम पत्र म्हणून झालेली निवड. बरोब्बर ४० वर्षांपूर्वी - ९ सप्टेंबर १९८६! ----------- ‘ लवकर उठायचंच आज ’ असा निश्चय करून ( नेहमीप्रमाणेच) उशिरा उठलो. सगळं आवरून दुपारच्या सुमारास कार्यालयात गेलो. ‘ शतायुषी ’ दिवाळी अंकात संपादकीय सहायक म्हणून काम करायला सुरुवात झाली होती. ‘ पत्रकार ’ ह्या नात्यानं पहिली नोकरी. हल्लीच्या भाषेत सांगायचं तर ‘ कॅम्पस इंटरव्ह्यू ’ मधून निवड झालेली होती माझी. परीक्षेचा निकाल लागण्याच्या आधीच. संज्ञापन व वृत्तविद्या विभागाचे प्रमुख प्रा. डॉ. प्र. ना. परांजपे ह्यांचे घरच्या पत्त्यावर कार्ड आले होते - ‘ एका दिवाळी अंकाच्या संपादकांना सहायकाची गरज आहे. तुम्हाला रस असेल तर कार्यालयीन वेळेत भेटायला यावे. ’ (ते पोस्टकार्ड अजून संग्रहात आहे.😅) कसा कोणास ठाऊक, पण प्र. ना. ह्यांचा मी बऱ्यापैकी लाडका विद्यार्थी होतो. त्यामुळेच त्यांना ह्या जागेसाठी माझी आठवण झाली. त्या दिवशी त्यांनी...

गोलांच्या पावसाविना विजय

 


जोरदार आक्रमण आणि तेवढ्याच तडफेने बचाव.
डावीकडे सुखजित आणि उजवीकडे अभिषेक.

‘विजयातलं अंतर फार महत्त्वाचं नसतं. लक्षात राहतो तो मिळवलेला जय!’, असं म्हणतात. त्यात तथ्य असलं, तरी ते नेहमीच असत नाही. बऱ्याच वेळा ह्या अंतरानं बराच फरक पडतो. उदाहरणार्थ, विश्वचषक हॉकी स्पर्धेतील ‘ड’ गटातील शेवटच्या साखळी सामन्यातील भारत-वेल्स सामन्याचा निकाल. इंग्लंड आणि भारत ह्यांचे समान गुण असूनही, गोलफरकामुळंच इंग्लंडला गटातलं अव्वल स्थान मिळालं. त्यामुळे त्यांना थेट उपान्त्यपूर्व फेरी गाठता आली. तिथं पोहोचण्यासाठी आपल्याला आणखी एक सामना खेळावा नि जिंकावा लागेल.

भुवनेश्वर इथल्या कलिंग हॉकी स्टेडियमध्ये गटातली शेवटची लढत खेळणाऱ्या भारताला गटातलं अव्वल स्थान मिळवायचं तर गोलांचा पाऊस पाडायला हवा होता. वेल्सविरुद्ध संघाला आठ किंवा त्यापेक्षा जास्त गोलफरकाने विजय मिळवणं आवश्यक होतं. सामन्यात आठपेक्षा अधिक गोल केले असते, तर कदाचित आपण गटात पहिल्या क्रमांकावर दिसलो असतो. अशी अजून दोन-तीन समीकरणं मांडली गेली. त्या साऱ्याचं सार एकच होतं - वेल्सविरुद्ध मोठ्या संख्येनं गोल झाले पाहिजेत. आठ किंवा त्याहून अधिक गोलांची अपेक्षा ह्या एकाच सामन्यात असताना, प्रत्यक्षात गोलफलक काय दाखवतो? गटातील तीन सामन्यांत मिळून सहा गोल! इंग्लंडचे आपल्या दीडपट आणि तिसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या आणि एकच सामना जिंकता आलेल्या स्पेन आपल्यापेक्षा फक्त एकाने कमी.

थेट उपान्त्यपूर्व फेरी गाठायची, हेच दडपण घेऊन भारतीय संघ आज बहुतेक खेळत होता. कर्णधार हरमनप्रीत सिंगला पुन्हा एकदा सूर सापडलाच नाही. त्याचे ड्रॅग फ्लिक दमदार नव्हते. परिणामी पेनल्टी कॉर्नरवर गोल करण्याच्या संधी हुकल्या. सामन्यातील पहिली वीस मिनिटं साधारण खडाखडीतच गेली. भारताला पहिली संधी मिळाली ती दहाव्या मिनिटाला. नीलकांत शर्मा ह्यानं ‘डी’मध्ये धडक मारली खरी. पण रेनल्ड कॉटरील ह्यानं डाव्या पायानं चेंडूला बाहेरची दिशा दाखवली. सामन्याच्या पहिल्या चतकोरात फारशी आक्रमणं झाली नाही. परिणामी कोणत्याही संघाला पेनल्टी कॉर्नर मिळाला नाही.


गोलचा आनंद साजरा करणारे भारतीय खेळाडू.
 विवेक सागर, मनजित आणि अमित रोहिदास.

अभिषेक आणि डॅनियल ह्यांच्यात चेंडूवर ताबा मिळवण्याच्या प्रयत्नात थोडा गोंधळ झाला आणि सोळाव्या मिनिटाला भारताला पहिला पेनल्टी कॉर्नर मिळाला. पण हरमनप्रीतच्या ड्रॅग फ्लिकमध्ये दम नसल्याने तो सहज अडवला गेला. सामन्यातला पहिला गोल झाला तो एकविसाव्या मिनिटाला. वेल्श खेळाडू भारताच्या भागात असताना आपल्या खेळाडूंनी प्रतिआआक्रमण केलं. अमित रोहिदासचा पास घेऊन मनदीप खोलवर घुसला. वेल्सच्या बचावफळीतील खेळाडूचा फाऊल झाल्याने पुन्हा पेनल्टी कॉर्नर मिळाला. हरमनप्रीतचा ड्रॅग फ्लिक अडवणं काही अवघड गेलं नाही. पण धडकून परत आलेल्या चेंडूचा शमशेर सिंगने ताबा घेतला आणि गोलजाळ्याच्या उजव्या कोपऱ्यात चेंडू धाडला. त्यानंतरच्या नऊ मिनिटांत फार काही घडलं नाही आणि त्याच गोलफरकावर मध्यंतर झालं.

उत्तरार्धात भारत किती गोल करणार, ह्याचीच चर्चा विश्रांतीच्या वेळी चालू होती. उत्तरार्धाचा खेळ सुरू होताच दुसऱ्या मिनिटाला गोल झाला. मनदीप व अक्षपदीप ह्यांनी सुरेख चाल रचली. ‘डी’च्या जवळ मनदीप सिंगने चेंडूचा ताबा मिळवला आणि अक्षदीप सिंगला पास दिला. त्यानं अगदी जीव खाऊन मारलेला चेंडू आधी डाव्या खांबावर आदळून मग उजव्या कोपऱ्यात विसावला. पुढच्या तीन मिनिटांनी मिळालेल्या पेनल्टी कॉर्नरवर हरमनप्रीतच्या ड्रॅग फ्लिकचं दुखणं नडलं. सदतिसाव्या मिनिटाला वरुण आणि मनप्रीत ह्यांनी उजव्या बाजूनं रचलेली चाल अपयशी ठरली.

वेल्सच्या गॅरेथ फुरलाँग ह्याला एकोणचाळिसाव्या मिनिटाला ग्रीन कार्ड दाखवण्यात आलं. म्हणजे पुढची दहा मिनिटं वेल्सला दहा खेळाडूंसह खेळावं लागणार होतं. त्याचा फायदा उठवणं भारताला साधलं नाही. गॅरेथ बाहेर पडल्यानंतर पुढच्याच मिनिटाला लागोपाठ दोन पेनल्टी कॉर्नर मिळाले. त्यातून काहीच साधलं नाही. पेनल्टी कॉर्नरचं गोलमध्ये रूपांतर करण्यात आलेलं अपयश ठळकपणे जाणवलं.

सामना रटाळ, संथ चालला आहे, असं वाटत असतानाच खळबळजनक अध्यायाला सुरुवात झाली. वेल्स संघाला पहिली संधी मिळाली बेचाळिसाव्या मिनिटाला. जरमनप्रीत सिंगने हवेतला पास चुकीच्या पद्धतीने घेतला. पेनल्टी कॉर्नरची संधी साधत गॅरेथने डाव्या कोपऱ्यात चेंडू मारला. त्यानंतर दोनच मिनिटांनी वेल्स संघाला बरोबरी साधता आली, ती जरमनप्रीतच्या फाऊलमुळे. पेनल्टी कॉर्नरचा पहिला फटका श्रीजेशने अडवला. त्याच्याकडून परत आलेला चेंडू द्रेपर याकोब (ड्रेपर जेकब) ह्यानं नेमका हेरला. त्यानं श्रीजेशच्या डोक्यावरून बरोबर चेंडू मारला. दोन-दोन. बरोबरी! वेल्सचा हा आनंद जेमतेम तीन मिनिटं टिकला. सुखजित सिंगच्या रिटर्न पासवर अक्षदीपनं गोल लगावत संघाला आघाडीवर नेलं. त्यामुळं जोशात आलेल्या भारतीय खेळाडूंनी सत्तेचाळिसाव्या मिनिटाला जोरदार हल्ला केला. सुखजितनं मारलेला फटका थेट गोलरक्षकाकडे केला.

दोन्ही संघांनी त्यानंतरची दहा मिनिटे जोरदार प्रयत्न केले. त्यातून गोलफलक काही बदलला नाही. सामना संपायला दोन मिनिटं बाकी असताना निकराचा प्रयत्न म्हणून वेल्स संघाने गोलरक्षकाऐवजी जादा खेळाडू घेतला. त्याची किंमत त्यांना चुकवावी लागली. गॅरेथची चूक झाल्यानं भारताला पेनल्टी कॉर्नर मिळाला. हरमनप्रीतनं ह्या वेळी नावाला जागला. त्याचा सरळ फटका गोलजाळ्यात विसावला, तेव्हा सामना संपायला जेमतेम एकेचाळीस सेकंद बाकी होते. त्याचा हा स्पर्धेतला पहिलाच गोल! उपान्त्यपूर्व फेरीत जाण्यासाठी भारताला आता ‘क्रॉस ओव्हर’मध्ये न्यू झीलंडशी खेळावं लागेल. ‘क’ गटात आज मलेशियाकडून २-३ असा पराभव झाल्यानं न्यू झीलंड तिसऱ्या स्थानावर गेलं. मलेशियाची लढत स्पेनशी होईल.

डझनाहून जास्त!

द नेदरलँडसने ‘क’ गटात अव्वल स्थान नक्की करताना आज अखेरच्या साखळी सामन्यात नवीन विक्रमाची नोंद केली. चिली संघाचा त्यांनी १४-० (मध्यंतर ५-०) असा फडशा पाडला. सामन्यात सर्वाधिक गोल करण्याचा आधीचा विक्रम ऑस्ट्रेलियाच्या नावावर होता. दक्षिण आफ्रिकेत २०१०मध्ये झालेल्या स्पर्धेत कांगारूंनी यजमानांना १२-० हरवलं होतं.


गोलांचा चौकार मारणारा यान्सेन जिप
सामन्याचा मानकरी ठरला.
डच संघासाठी हीरो ठरला यान्सेन जिप. त्यानं चार पेनल्टी कॉर्नरची संधी साधली. सहाव्या मिनिटाला पहिला गोलं करून त्यानं सधी साधली. त्याचा  चौथा गोल चव्वेचाळिसाव्या मिनिटाला झाला. ब्रिंकमन थिएरी ह्यानं तीन गोल करून यान्सेनला मोलाची मदत केली. त्यानं बाविसाव्या व तेविसाव्या मिनिटाला सलग दोन फिल्ड गोल केले. उत्तरार्धात विजेत्यांनी तब्बल नऊ गोल केले. त्यातही ४२, ४४, ४५, ४८ या सात मिनिटांत गोलांचा चौकार लागला. त्यातले तीन फिल्ड गोल होते.

‘क’ आणि ‘ड’ गटांचं चित्र आज स्पष्ट झालं. इंग्लंडनं पहिलं स्थान मिळवताना स्पेनला ४-० असं नमवलं. साखळी सामन्यांत कोणत्याच संघाला इंग्लंडचा बचाव भेदून गोल करणं जमलेलं नाही. ‘अ’ आणि ‘ब’ गटांतील चित्र शुक्रवारी स्पष्ट होईल.

...

(माहिती व छायाचित्रांचा स्रोत - आंतरराष्ट्रीय हॉकी महासंघ, ‘ईएसपीएन’ व ‘स्पोर्टस्टार’ ह्यांची संकेतस्थळं.)

.....

#हॉकी #विश्वचषक२०२३ #हॉकी_इंडिया #भारतxवेल्स #ओडिशा #कलिंग_स्टेडियम #अक्षदीप_सिंग #हरमनप्रीत #गोलविक्रम #नेदरलँड्सxचिली #यान्सेनxजिप #HWC2023

....


टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

‘ळ’च्या अढळपदासाठी

  रचना - शब्दकुल ‘ ध ’ चा ‘ मा ’ केल्यानं काय होतं, हे मराठी माणसाला चांगलं माहीत आहे. ते ऐतिहासिक सत्य आहे. म्हणजे अक्षरांतर इतिहास घडवतं ! इतिहासाचा हा धडा आपण शिकलो, पण गिरवला नाही, असंच दिसत होतं. वर्तमानात ‘ ळ ’ चा ‘ ल ’ केला जात होता आणि ‘ च ल ता है... ’ अशी आपली त्याबाबतची वृत्ती होती. लोकमान्यांचं टिळक आडनाव हिंदीत बनायचं ‘ ति ल क ’ . बाळासाहेब ठाकरे ह्यांचं नाव हिंदी माध्यमांतून व्हायचं ‘ बाला साहब ’ . नाशिक जिल्ह्यात आहे मालेगाव आणि पुणे जिल्ह्यातलं ते माळेगाव. पण हिंदीत गेली की, दोन्ही गावं एक होतात. बातमी नेमकी कुठली ते कळायला मार्ग नाही. लोणावळे, जळगाव, भुसावळ, करमाळा आदी स्थाननामांतील आणि काळे, साळी, माळी, जगदाळे, बाळू आदी व्यक्तिनामांतील ‘ ळ ’ जाऊन तिथं ‘ ल ’ कसा येतो ? हिंदीमध्ये ‘ ळ ’ च्या जागी ‘ ल ’ का, हा प्रश्न पुण्यातील आयुर्विमा अधिकारी प्रकाश निर्मळ ह्यांना छळत होता. हा अक्षरबदल खटकत होता. त्यांनी दाद मागायचं ठरवलं. अक्षरांतर होऊ नये, ह्यासाठी २०१८ पासून प्रयत्न सुरू केले. ' ळ ' ऐवजी ' ल ' चा वापर चुकीचा आहे. हिंदीमध्ये ' ळ ' च वा...

द. मा. - पाहिलेले, ऐकलेले

'परमेश्वर प्रसन्न झाला, तर पुढचा जन्म मी लेखकाचाच मागीन! उत्तम लेखक होणे, हीच माझी महत्त्वाकांक्षा होती. माझ्या भाषेतील हजारो, लाखो लोकांच्या जीवनात माझ्या लेखनामुळे आनंद निर्माण करावा, हीच माझी इच्छा आहे...' ...आपल्या हजारो, लाखो चाहत्यांना हळहळ करायला लावीत, ह्या जगाचा काल निरोप घेतलेल्या प्रसिद्ध लेखक प्रा. द. मा. मिरासदार ह्यांचे हे म्हणणे आहे. नगरमध्ये २४ वर्षांपूर्वी झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात त्यांची मुलाखत झाली. तिचा समारोप करताना त्यांनी ही इच्छा बोलून दाखविली. द. मा. मिरासदार आपल्या अनेकांचे आवडते लेखक. लहानपणी कधी तरी त्यांच्या कथांची ओळख झाली. बहुतेक जुन्या मॅट्रिकच्या (अकरावी) मराठी पाठ्यपुस्तकात त्यांची नागू गवळीची कथा होती. मी ऐकलेली-वाचलेली त्यांची ती पहिली कथा. आपल्या म्हशींवर लेकरांप्रमाणे प्रेम करणारा, कुंभकर्णी झोपेतच दोन-तीन चोरांना लोळवणारा नागू फार आवडला. मग संधी मिळेल, तेव्हा करमाळ्याच्या ज्ञानेश्वर वाचनमंदिरातून त्यांची पुस्तके आणून वाचू लागलो. भोकरवाडी आणि नाना चेंगट, गणा मास्तर, रामा खरात, बाबू पैलवान, आनशी, महादा, ज्ञानू वाघमोडे ह्य...

शहाणपणाची कवाडे उघडा

  अजून किती दिवस पाहायला मिळणार नाही हे दृश्य ? ( छायाचित्र सौजन्य : स्क्रोल / एचटी) ....................... ' T he only thing you absolutely have to know is the location of the library. ' अल्बर्ट आईनस्टाईन ह्यांचं हे प्रसिद्ध वाक्य आहे. ' सर्च एंजिन ' वर ' बुक कोट्स ' टाकलं की, पाच-पन्नास संकेतस्थळं सेकंदामध्ये त्यांचं हे उद्धृत ठळकपणे दाखवून देतात. माझ्या घरापासून वाचनालय जवळ आहे. तिथपर्यंत चालत जायला १०-१२ मिनिटं पुरेशी होतात. पण कित्येक दिवसांत ; नेमकं सांगायचं, तर २२ मार्चपासून तिथं जाताच आलं नाही. सहा महिने होऊन गेले त्याला. त्याच्या आधी १५ दिवस आणलेली अनुवादित कादंबरी पडून आहे. तिची पारायणंही शक्य होती. ' नगर वाचनालय ' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अहमदनगर जिल्हा वाचनालयाचं स्थळ माझ्यासह सगळ्याच सभासदांना अगदी चांगलं माहीत आहे. पण आमच्यासारख्या सामान्यांच्या जगण्यात त्याचं नेमकं ' स्थान ' काय आहे (किंवा काय असावं!), हे प्रशासनाला किंवा राज्यकर्त्यांना उमगलेलं नाही. त्यामुळंच लाखभर पुस्तकं असलेल्या ह्या सार्वजनिक वाचनालयाचं दार अजून बंदच आ...